Η απόφαση της διοίκησης του Δήμου Θεσσαλονίκης σχετικά με την ανάπλαση της πλατείας Αριστοτέλους αποτελεί συνέχεια στη συντηρητική πολιτική διαδρομή της πλειοψηφούσας παράταξης στο Δήμο τα τελευταία 20 χρόνια, συνιστώντας χαρακτηριστικό παράδειγμα του αλλαζονικού, αυταρχικού και αδιαφανούς τρόπου και ύφους άσκησης πολιτικής στην πόλη μας από τη διοίκησή της.
Την άποψή του καταθέτει ο δικηγόρος Πέτρος Ταρνατώρος

1. Η απόφαση αυτή είναι ενδεικτική της έλλειψης συνολικού σχεδιασμού σχετικά με την πόλη και τη φυσιογνωμία της από την πλευρά των τοπικών αρχόντων της. Ενώ υφίσταται από το 1997 ολοκληρωμένη μελέτη της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας σχετικά με τον άξονα της Αριστοτέλους-από το άγαλμα του Βενιζέλου ως την προκυμαία, ο Δήμος επιλέγει την ανάπλαση στα στενά όρια της πλατείας, όπως την ξέρουμε, ξεκομμένη από τον υπόλοιπο άξονα, χωρίς αίσθηση της συνέχειας, του προσανατολισμού και της φυσιογνωμίας του δημόσιου χώρου. Ο φτηνός εντυπωσιασμός, η ανάγκη επίδειξης έργου και η μεγαλομανία επικρατούν του συνολικού σχεδιασμού, της ανάδειξης των ελεύθερων χώρων και της ανάγκης επέκτασης του δημόσιου χώρου μέσα στο αστικά τοπίο.

2. Ο τρόπος της λήψης της απόφασης καταδεικνύει το έλλειμμα διαφάνειας στη διοίκηση του δήμου. Δεν έγινε δεκτή η ολοκληρωμένη μελέτη της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας, που επελέγη μετά από τη διενέργεια διεθνούς διαγωνισμού, ούτε προκηρύχθηκε νέος διαγωνισμός για την επιλογή της πιο άρτιας πρότασης, αλλά εκπονήθηκε μελέτη από την ίδια τη Διεύθυνση Αρχιτεκτονικού του Δήμου Θεσσαλονίκης. Δεν υφίσταται, επομένως, κριτήριο ούτε διαδικασία επιλογής, δεν ακολουθείται μια διαφανής διαδρομή ως προς την κατάρτιση των μελετών ανάπλασης, αλλά επιβάλλεται «δίκην αυθεντίας» η –αμφιλεγόμενη- αισθητική και αρχιτεκτονική πρόταση της αρμόδιας Διεύθυνσης του δήμου για ένα συμβολικής σημασίας για την πόλη και τους κατοίκους της έργο.

3. Παράλληλα, γίνεται πρόδηλη τόσο η έλλειψη θεσμών δημόσιας διαβούλευσης -ενέσεις άμεσης δημοκρατίας- στο επίπεδο της τοπικής αυτοδιοίκησης όσο και η έλλειψη διάθεσης από μέρους των τοπικών αρχόντων για δημόσιο διάλογο σχετικά με δράσεις σημαίνουσες για το αστικό, κοινωνικό και πολιτικό περιβάλλον. Ένα μεγάλο μέρος των πολιτών αγνοούν την απόφαση του δήμου, η οποία έγινε γνωστή από τις σφοδρές αντιδράσεις μέρους του δημοτικού συμβουλίου, και το συντριπτικό ποσοστό της κοινής γνώμης διαφωνεί με την ουσία της πρότασης. Στις απαντήσεις και της αιτιάσεις της πλειοψηφούσας παράταξης στο Δήμο σχετικά με «διαστρέβλωση» της ψηφισμένης μελέτης μία είναι η απάντηση: η δημόσια παρουσίαση της μελέτης, ο δημόσιος διάλογος σχετικά με αυτήν και σε ένα δεύτερο επίπεδο η συμμετοχή των πολιτών είτε στη διαμόρφωση της πρότασης είτε στην απόφαση σχετικά με την εφαρμογή της θα είχε αποτρέψει κάθε απόπειρα «διαστρέβλωσης» και θα συνεισέφερε στη ενεργοποίηση του πολιτικού πληθυσμού -η κοινωνία των πολιτών στην πραγμάτωσή της.

4. Ως προς την αισθητική και ιδεολογική πτυχή της μελέτης του Δήμου, αυτή απηχεί τις αντιλήψεις που κυριαρχούν την τελευταία εικοσαετία στο Δήμο Θεσσαλονίκης: αφενός επίδειξη φτηνού εντυπωσιασμού και επαρχιωτισμού στα όρια του κιτς και αφετέρου απομείωση των ελεύθερων χώρων, επικράτηση του ιδιωτικού και περιχαρακωμένου χώρου έναντι του δημόσιου, σε συνδυασμό με μια εισπρακτική λογική που τεμαχίζει το δημόσιο χώρο και τον οριοθετεί με όρους οικονομικής συναλλαγής και όχι με βάση το δημόσιο συμφέρον. Οι γιορτές των αγγέλων, η παρουσίαση της σημαίας της Θεσσαλονίκης, η χριστιανοορθόδοξη αισθητική του ΚΘΒΕ της εποχής του ’60 σε συνδυασμό με την επέκταση των τραπεζοκαθισμάτων σε όλους τους δημόσιους χώρους αποτελούν το αισθητικό, πολιτισμικό και ιδεολογικό πλαίσιο με το οποίο εφάπτεται η μελέτη του δήμου για την περιβόητη ανάπλαση.

Είναι προφανές ότι η πολιτική διαπαιδαγώγηση και ενεργοποίηση, η κοινωνική αφύπνιση και πολιτιστική και πολιτισμική δραστηριοποίηση του πολίτη δεν αποτελούν προτεραιότητες της δημοτικής διοίκησης. Αντίθετα, η αδρανοποίηση, η αποχαύνωσή του, η μετατροπή του σε «χαλαρό» θιασώτη του φραπέ, καταναλωτή της τηλεοπτικής «εικονικής» πραγματικότητας αποτελεί συνειδητή πια στόχευση της τοπικής διοίκησης. Τα είκοσι χρόνια μιας διαδρομής που ξεκινά από την Μπιεννάλε νέων καλλιτεχνών και καταλήγει στη καταξίωση των τηλεοπτικών λαϊκιστών-ακροδεξιών αστέρων καταδεικνύει τον πολιτικό, κοινωνικό και πολιτιστικό κατήφορο της πόλης που συνδέεται άρρηκτα με την οικονομική παρακμή και αποβιομηχάνιση της περιοχής.
Η κατηφορική αυτή πορεία περνάει και από την ανάπλαση της πλατείας Αριστοτέλους. Είναι κομβικής σημασίας για τον προοδευτικό πολίτη αυτής της πόλης, το νέο άνθρωπο που οραματίζεται μια πόλη με ανοιχτούς ορίζοντες, με αυτογνωσία και αυτοπεποίθηση, με δυναμισμό και αισιοδοξία, χωρίς «μιζέρια» και γκρίνια, χωρίς στείρα άρνηση και διαχωρισμούς, η πορεία αντιστροφής αυτής της πορείας να ξεκινήσει από την άρνηση αυτού του αδιαφανούς, αυθαίρετου και οπισθοδρομικού έργου. Μία άρνηση όχι στείρα, αλλά γόνιμη, που θα περιέχει μια ολοκληρωμένη πρόταση για τη δημόσια διαβούλευση σχετικά με το έργο αυτό, αλλά και γενικότερα για το πολιτικό, κοινωνικό, οικονομικό και παιδευτικό ρόλο της τοπικής αυτοδιοίκησης στην αρχή του 21ου αιώνα.